Šestog dana 64. Sterijinog pozorja u takmičarskoj selekciji odigrana je predstava “Kozocid“ Vide Ognjenović, Gradskog pozorišta Podgorica iz Crne Gore. Ova predstava je u takmičarskoj selekciji ocenjena do sada najvišom ocenom publike – 4.66.
Razlozi za ovako sjajnu ocenu ove izvedbe mogli bi se pronaći što u uvek aktuelnoj temi – kako sama Vida Ognjenović navodi ovo je „Drama o obnovi i izgradnji“. Variranje je između pozorišta mentaliteta i slikanja političkog apsurda; što leži u činjenici da je ovo drama koja dosledno prati i ima čvrstu klasičnu dramsku strukturu te je publika svedok jednom epu o ideološkoj zaslepljenosti koja prerasta u apsurd. Koze koje su u opasnosti smaknuća – simbol su kolateralne štete ali i dobra koje se svojevoljno oduzima i žrtvuje zbog kolektivnog straha naroda od vlasti. U cilju je prikazati zaslepljenost naroda koji je nemoćan protiv autokratije – Profesor koji se kasnije pojavljuje kao deus ex machina u radnji navodi da „u istoriji nije bilo ukupno ni tri seljačke bune“.
Predstava je smeštena u jedno planinsko selo u Crnoj Gori (živopisnosti ambijenta doprinosi scenografija Geroslava Zarića koja kaskadama odaje utisak brdskog okruženja) – u vreme Komunističke partije – gde srećemo Predsednika koji je tipski predstavnik vlasti u manjim krajevima – slepo sleđenje naredbi „odgore“ gde se smisao autoriteta ne dovodi u pitanje, ali samim tim stiče sopstveni osećaj važnosti koji je dovoljan za demonstraciju moći nad seljačkim življem. Pokretač radnje je Kozocid – kako sam naziv predstave govori – gde predsednik istrajava u tome da se sprovede smaknuće svih koza na teritoriji (jer navodno koze uništavaju šume) radi industrijalizacije, što dalje implicira ekonomsko uništavanje seoske privrede jer seljaci od koza preživljavaju. Apsurd slepog sleđenja politike dolazi do krešenda kada Predsednik prezentuje progresivne ideje – među kojima je najprogresivnija isušivanje Skadarskog jezera. Kada se pojavi Profesor iz Beograda, veterinar i stručnjak za koze, „pripadnik kozjeg pokreta otpora“ doveden od strane vlasti kako bi „ispitao situaciju“ na koji način su koze štetne, situacija se potpuno obrće jer on revoltirano ukazuje na besmisao smicanja koza – štaviše, ukazuje na njihove beneficije. Pak, biva obeležen kao provokator i pored sasvim racionalnog objašnjenja.
Vida Ognjenović je, kao i u većini svojih predstava, i autorka teksta i rediteljka. Predstava je rađena realistički, a ono što je interesantno je segmenat pripovednog, otelotvoren u naratoru Božu Dosijeu – koji tokom radnje izvodi dosijee karaktera na sceni i obraćajući se auditorijumu govori ukratko o njihovim ličnim osobenostima. Ove pauze u normalnom toku radnje kako bi se ispresecalo pripovednim dodatno su pojačane freeze tehnikom, gde se svaki put kada se Boža uključi kao narator scena i akteri zaustave, „smrznu“, tako da deluje da narator pripoveda iz pozadinskog plana. Scenografija je, kako je već pomenuto, svedena ali višefunkcionalna – aludira na planinski ambijent, na sceni se nalazi i koza koju tokom radnje seljaci preoblače u ovčije krzno – svojevrsnog hibrida „ovcokoza“ koji predstavlja simbol licemerja naroda pred vlašću. Iako je na sceni mnogo glumaca i karaktera, njihova živopisna i dosledna gluma i sjajna međusobna korespondencija doprineli su utisku da se na ceni odigra jedna pre svega – priča – koja se u današnjem teatru već ređe nalazi.
Pretposlednjeg dana festivala, večeras u 20 časova na sceni „Pera Dobrinović“, odigraće se „M.I.R.A“ Bitef teatra iz Beograda, u režiji Andraša Urbana, čija je „Hasanaginica“ bila izvedena četvrtog dana festivala.
Foto: B. Lučić
