Peti po redu Kovinski pozorišni susreti počeli su u sredu 23. marta u Centru za kulturu Kovin. Prve festivalske večeri publika je imala priliku da pogleda predstavu „Demokratija”, koprodukciju Beogradskog dramskog pozorišta i Novosadskog pozorišta u režiji Veljka Mićunovića, a u adaptaciji Slobodana Obradovića.
Demokratija, prema definiciji društveno-politički sistem u kom sve odluke neke države donosi direktno ili indirektno većina njenih građana, kroz izbore pred gledaocima biva ogoljena sa svim svojim manama, apsurdima i višeslojnim taktikama manipulacije.
Prateći pet glavnih likova, državnih funkcionera koji čine stub jedne republike, gledalac prati razvoj grupe i njihove zajedničke lično-političke motivacije za podređivanjem građanske većine, tlačenjem najsiromašnijih, kršenjem osnovnih ljudskih prava i gaženjem dostojanstva. Premijer republike, gospodin Bazil, surovi kapitalista i autokrata, demokratiju svoje zemlje zasniva na liberalnoj apologetici kapitalističkog poretka u kojoj se donošenje odluka odvija isključivo njegovim shvatanjem ustava i zakona. On, kako verbalno, tako i gestovima daje do znanja da za njega demokratija kao pojam predstavlja „perje za kićenje”, sredstvo ideološke manipulacije čiji se bazični princip može sumirati njegovim rečima „ko nije bio ništa, sada može postati sve.” Matilda, mlada šefica državnog kabineta, lik je čijem se izlasku publika svaki put raduje jer uvek donese preokret. Ona je ta koja donosi dramski zaplet na scenu, simbolično pružajući direktoru crnu glasačku kutiju punu bezukusne hrane koju su civili namenili vladajućem sloju – kolače bez brašna i šećera i kafu bez kofeina i laktoze.
Pored Matilde u razvoju drame učestvuje još i ekscentrična Sesilija, ministarka kulture, ekspertkinja za demagogiju i izvrtanje najpoznatijih izjava autokrata „u svrhu višeg dobra, demokratije”. Ministar policije, Petrovič je Bazilova „desna ruka” zaslužna za održavanje državnog (ne)reda i masovna bezrazložna hapšenja civila na nenasilnim građanskim protestima. Po opštoj proceni publike najkomičniji lik u drami je Gustafa ministar finansija čija tragikomična i krajnje diskutabilna „stručnost” pokreće niz pitanja i problema koje tokom celokupnog izvođenja vode ka nekim od najkomičnijih momenata. U ovom delu se najsurovija suočavanja publike sa stvarnošću postižu (auto)ironijom i naglašenim sarkazmom koji, kao publici bliska stilska sredstva, ruše barijeru gledalac-izvođač i donose nagle emotivne promene tokom izvođenja.
Scenografija svedena na samo pet stolica koje, premeštane tokom izvođenja, kreiraju zamišljen prostor kancelarije petočlane političke partije, publici insinuira ideju o uvek internom vladajućem dogovoru oko raspodele političke moći, novčanih sredstava, državnih funkcija i zaduženja.
Na pitanje koje momente u samom izvođenju smatraju najapsurdnijim, publika se gotovo jednoglasno odlučila za sekvence predstave koje sadrže uživo izvođenje pesama uz pratnju različitih (pre svega udaračkih) instrumenata. Počevši od pesme koja govori o manipulaciji političkih izbora i zloupotrebe mandata, preko numere čija je tema ekspolatacija ljudi, ljudskih života i prirodnih resursa pa sve do engleske verzije nove, „demokratske” himne čija je muzička tema čuveni „Marš na Drinu”, publici je u najsirovijem obilku bez ikakvog napora i želje za ulepšavanjem, gradaciono prikazano intelektualno nazadovanje društva. Krajnje zanimljivo i smelo rediteljsko rešenje da jednu od najpoznatijih numera srpskog naroda za koju se vezuje poseban sentiment nacionalnog stavi u ovakav kontekst navodi publiku da promeni svoju, do tada ustavljenu reakciju, te je ovaj song jedini momenat predstave posle koga će u publici umesto smeha kao reakcija nastupiti tišina.
Na samom kraju predstave, politički lideri doživljavajući ludilo pevaju i uništavaju svoju kancelariju ne ostavljajući za sobom ništa sem brdo konfeta i pitanje kada će se gledaoci, spremni ili ne, suočiti sa istinom… ili se, ipak, već uveliko sa njom suočavaju?
Druge večeri festivala publika će moći da pogleda predstavu „Tramvaj zvani želja” Narodnog pozorišta Sombor.
Foto: Dragana Udovičić
