U bivšoj Jugoslaviji bio je velika zvezda proslavivši se u crno-talasnom filmu „Skupljači perja” krajem šezdesetih godina prošlog veka. Glumio i u drugim delovima Evrope, naročito u Italiji. U čuvenoj „Odiseji” igrao je rame uz rame sa italijanskom glumicom Irenom Papas. Fehmiju je bio prvi istočnoevropski glumac koji je zaigrao u Holivudu, u filmu „Avanturisti”. Američki kritičari „Avanturiste” opisuju kao film koji nije uspeo da od njega načini međunarodnu zvezdu. Apolonovskog lika, upečatljive pojave i neupitnog talenta, Bekim Fehmiju se smatra jednim od najboljih glumaca jugoslovenske filmske i pozorišne umetnosti.
Bekim Fehmiju je rođen u Sarajevu 1936. godine. Njegova porodica je albanskog porekla sa Kosova. Nakon što se 1941. godine raspala ondašnja Kraljevina Jugoslavija, a Bosna postala deo Nezavisne Države Hrvatske, njegova porodica se seli u Skadar, a odatle u Prizren, gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. Studirao je na Akademiji za pozorišnu umetnost, od 1956. do 1960. godine u klasi profesora Mate Miloševića, kod koga je i diplomirao. Bekim je karijeru započeo statiranjem u predstavama Jugoslovenskog dramskog pozorišta, a ipak odmah je bio zapažen kao rođeni glumac. Postoji anegdota sa njegovim kolegom Milivojem Živanovićem, nakon što mu je Bekim pokazao masnice na licu koje je sebi napravio, i to za epizodnu ulogu sa jednom replikom u predstavi „Oklopni voz 14 – 69”, rekao da je bit umetnosti glume – glumiti „kobajagi, a istinitno”. Dakle, bez pravih masnica.
Bekim Fehmiju je heroj čije je poprište bio život. Rodio se u mnogočlanoj albanskoj porodici, stvarao po vaskolikom zemljanom šaru, a živeo u Beogradu gde nije lako biti Albanac, naročito poslednjih decenija. A znao je da voli i ceni taj grad. A bio je gospodar i svog života i svoje smrti. Odigrao je mnoge heroje pozorišnih tragedija, a okončao je život kao heroj.
(Jovan Ćirilov, Blic, 2012)
Prvu zapaženu pozorišnu ulogu, Bekim je stekao predstavom reditelja Arse Jovanovića „Nastojnik” u Ateljeu 212. Mladi glumački trio, pored Bekima, činili su Milutin Butković i Petar Baničević, koji su otvorili vrata modernoj interpretaciji pozorišta.
Ova smirena, opuštena i skoro nonšalantna igra govori o jednom stilu čiji kvaliteti odgovaraju upravo kamernoj sceni. Naročito je Bekim Fehmiju pokazao izvrsnu rutinu u svojim pokretima, mimici, koja ničim nije podsjećala na glumačku metamorfozu, da bi u monologu dodao stvaran dramski akcenat svojoj igri.
(Seat Fetahagić, Oslobođenje, 1961)
Bekim Fehmiju svoju karijeru pretežno nastavlja u Jugoslovenskom dramskom pozorištu u predstavama: Ričard III, Otkriće, Hamlet, Saloma, Balada o aždaji i junaku, Alisa u zemlji progresivnih čuda, Ivanov, Istraga, Prljave ruke itd. Na scenu Ateljea 212 se vraća 1980. godine sa predstavom „Slike žalosnih doživljaja”, okarakerisana kao „predstava dobre glume”.
Bekim Fehmiju ne govori mnogo bolje nego pre dvadesetak godina, ali je ipak napravio ulogu kojoj se veruje bez ostatka, razotkrivši iracionalnost zverskog kromberškog poriva u liku opasnog i dirljivog inferiorca Baje.
(Književne novine, Vladeta Janković, 1981)
Početkom 1987. godine, ponovo je na sceni Jugoslovenog dramskog pozorišta, u dvostrukoj ulozi Lenjina i Staljina u predstavi „Gospođa Kolontaj” rediteljke Ivane Vujić. Kritičari onog vremena, okarakterisali su ovu predstavu kao „plod neželjene trudnoće u koprodukciji Jugoslovenskog dramskog pozorišta i SKC-a”, tvrdeći da je Bekim spasio predstavu od dosade.
Jedino je Bekim Fehmiju manirom iskusnog glumca dao svojim likovima voluminoznosti, koja im u tekstu nedostaje. Sa mnogo smisla za humor i uzdržanu improvizaciju, Fehmiju je spašavao predstavu od apsolutne dosade.
(Hamdija Demirović, Vjesnik, 1987)
Samoinicijativno se prestao baviti glumom 1987. godine, i to „u znak protesta zbog antialbanske propagande” u zemlji.
Godine 2010, tragično je preminuo u svom stanu, u Beogradu. Fehmiju je već godinama simbol festivala „Mirdita, dobar dan”, specifične kulturne razmene između Srba i Albanaca, a koji se od 2014. održava u Beogradu i Prištini.
Izvor/foto: Muzej pozorišne umetnosti
