Mihailo Miša Janketić bio je srpski pozorišni i filmski glumac. Rođen je 24. maja 1938. godine u Novom Sadu na Petrovaradinu. Glumačku karijeru Janketić je započeo sa dvanaest godina u putujućem pozorištu, gde je nastupao sa svojim vršnjacima. Postoji anegdota da je jedna Romkinja gledajući mu u dlan rekla da će postati poznat i da će čitava Jugoslavija znati njegovo ime.
Mihailo je još kao dečak izgubio oba roditelja i zato je najveći deo detinjstva proveo u sirotištima. Miša je 1956. godine završio Prvu mušku realnu gimnaziju, a zatim je upisao književnost. Međutim, ubrzo prelazi na Akademiju za pozorište, film, radio i televiziju, na kojoj je 1962. godine diplomirao glumu.
„Glumačku karijeru počeo je pevajući tužnu pesmu o siročetu, koje svira frulu i doziva majku, ali je bio toliko mali da su na binu na kojoj je nastupao stavljali sto, pa njega na sto. Sa dvanaest godina imao je pozorišnu trupu sa vršnjacima, a najzad je upisao i književnost. Tada je, kaže, shvatio da je čovek izgovorene, a ne napisane reči.” (Aleksandra Malušev, Danas 2014)
Miša Janketić je o svom izboru da upiše Akademiju govorio ovako:
„Zbog ljubavi prema lepoj Austrijanki izgubio sam godinu na književnosti. Upisao sam jedini regularni fakultet koji mi je preostao. Mislio sam: Ajde da ovo obavim, pa ću nastaviti dalje.” (Miša Janketić, Naše novine, 2014)
Miša je svoju profesionalnu glumačku karijeru započeo na sceni Jugoslovenskog dramskog pozorišta u predstavama kao što su – „Ričard III”, „Hamlet”, „Prokleta avlija”, „Na rubu pameti”, „Ivanov”, „Mrtve duše”, „Banović Strahinja”, „Balada o aždaji i junaku” itd. Predstavom „Prljave ruke” reditelja Bore Draškovića, koja je premijerno izvedena 1966. godine, Miša je u ulozi Igoa pokupio brojne pohvale i publike i kritike, koja je ovaj komad nazvala „velikim pozorišnim trenutkom”.
„Igoa je tumačio svom svojom nestrpljivom i lepom mladošću Mihailo Janketić. Njegove mladićke krize okomito su išle u gledalište, a njegovo svako stanje i svaki stav imali su svoju raznovrsnu scensku uverljivost. Janketićev Igo zračio je ljubavlju i ljubomorom prema pokretu, razigran u svojoj sigurnosti, čehovski zbunjen u svojoj klopci.” (Milosav Mirković, Ekspres kritika, 1966)
Na scenu Ateljea 212 Janketić stupa mjuziklom „Kosa”. Autori mjuzikla Džeromi Ragni i Džejms Rad su u intervjuu za „Njusvik” izjavili da je beogradska verzija najbolja verzija njihovog dela na svetu. Tadašnja beogradska „Kosa” je bila prvo izvođenje na stranom jeziku posle pretpremijere na Brodveju i predstave na Vest Endu u Londonu. Premijera je, tvrde pozorišni hroničari, maja 1969. godine bila događaj kakav se ne pamti. Beograd, jednostavno nije verovao šta je imao pred sobom. Nešto što je bio novi svetski talas koji je sa ovom predstavom došao kod nas. Nakon četiri godine i 250 izvođenja, „Kosa” je skinuta s repertoara Ateljea 212, a poslednje izvođenje bilo je 4. februara 1973, piše Ekspres. Takva odluka je doneta nakon jednog popodnevnog izvođenja pred vojnicima i vojnim starešinama. Scena u kojoj akteri „Kose” cepaju vojne knjižice okarakterisana je kao loš uticaj na mlade vojnike.
„U vodećoj ulozi žestokog dase koji neće ni rat ni u rat, Miša Janketić je čeznuo za karakterom iako mu muzički prestiž predstave to nije dopuštao.” (Milosav Mirković, Ekspres kritika, 1969)
Predstava u Jugoslovenskom dramskom pozorištu „Kad su cvetale tikve” zabranjena je po nalogu Josipa Broza lično zbog svoje kontroverznosti. Miša Janketić je zbog uloge Ljube Vrapčeta ostao bez ordena koji mu je ranije dodeljen, dok je reditelj predstave Boro Drašković dobio otkaz i narednih trideset godina nije radio u pozorištu.
„Miša Janketić u ulozi Ljube Šampiona bio je i konkretna ljudska subina i simbol promašene mladosti. Svojom pojavom, kretanjima, elastičnošću tela, suptilnim skrivanjem emocija, koje se tek naziru negde duboko u njemu kao zakopana vatra, Janketić je iskazao dramu Ljube Šampiona bez ostataka, kao cveće zla, sa dimenzijama pune upečatljivosti.” (Žarko Jovanović, Večernje novosti, 1969)
Jugoslovensko dramsko pozorište se 1973. godine odlučuje za povratak drami Tenesija Vilijamsa „Tramvaj zvani želja” u kojoj Janketić dobija ulogu mazohiste Stenijla, ulogu koja je krajem pedesetih godina proslavila glumca Marlona Branda u istoimenom filmu.
„Miši Janketiću je sve polazilo za rukom – od kartaškog stola do žestokog muškog ridanja. Stenli Kovalski je heroj anonimne periferije i heroj u svojim vlastitim očima. Janketićev Stenli je izuzetno životan, uverljiv, direktan, jednostavan i pun. Obračun sa iluzijama izvodi kao bokser, a račun u vlastitom gnezdu plaća kao pošteni radnik. Socijalno markantan, psihološki uzavreo, on ne obmanjuje ni svojim karakterom ni svojim načinom glume. I kada 'pada u vatru' i kada njemu bacaju vatru u lice, Janketićev Stenli je psihofizički pregledan, a dramaturški neozlediv, sposoban da bude na tragu svake istine i da se domogne svakog izraza. To je jedna od najboljih uloga viđenih u Jugoslovenskom dramskom pozorištu u njegovih dvadeset i pet godina!” (Milosav Mirković, Politika Ekspres, 1973)
Nakon ove velike uloge Janketić nastavlja svoju karijeru u Jugoslovenskom dramskom pozorištu predstavama „Vučjak”, „Mladić”, „Dundo Maroje”, „Lorencaćo”, „Plavi salon”, „Pokopano dete”, „Nekršten dan”, „Putujuće pozorište Šopalović”, „Seobe”, „Revizor”, „Klaustrofobična komedija” i mnoge druge.
Janketić se 2014. godine vraća jednoj od svojih najzanačajnih uloga u karijeri, u novoj verziji predstave „Kad su cvetale tikve” Beogradskog dramskog pozorišta. U usaglašenoj glumi sa Milošem Bikovićem, Miša Janketić tumači starijeg Ljubu, naratora i komentatora koji nastupa iz budućnosti.
„Njegova scenska pojava je vrlo sugestivna za sebe, dok je na značenjskom planu vrlo bitna, jer uvodi osobenu nostalgiju, zbog vremenske distance koju njegova pojava uspostavlja. Uključivanje linije budućnosti na specifičan način istanjuje patnje sadašnjosti, jer stvara svest o tome da će tragedije iz prezenta jednom biti prošlost.” (Ana Tasić, Politika, 2014)
Miša Janketić preminuo je 15. maja 2019. godine u Beogradu, a sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.
Izvor/foto: Muzej pozorišne umetnosti; Arhiva Jugoslovenskog dramskog pozorišta
