Jubilarni 10. Novi Tvrđava teatar otvoren je u petak u poznatom ambijentu Vile Stanković u Čortanovcima predstavom „Poetesa” Vide Ognjenović, realizovanom u koprodukciji Novog Tvrđava teatra i Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu. Ovaj ambijentalni pozorišni festival otpočeo je govorom glumice Marte Bereš povodom jubileja, kao i odavanjem pošte nedavno preminulom scenografu Željku Piškoriću, ujedno i scenografu predstave koja je otvorila festival.
Literarni i dramaturški dar Vide Ognjenović nalazi svoje uporište u „Poetesi” i nosi ovu predstavu, čineći tekstualni predložak dominantnim aspektom ove predstave. „Poetesa” nije puka biografska drama i priča o našoj (usudićemo se reći – tragičnoj) pesnikinji Milici Stojadinović Srpkinji – ona je, kako i sama autorka nalaže,više jedno scensko istraživanje o previranjima i unutrašnjim lomovima junakinje, njenim „dramatičnim sukobima sa samom sobom” a manje puko prepričavanje njenog odista „dramatičnog” životopisa.
U najkraćim crtama, predstava se bavi duplim standardima i skrajnutošću žena pesnikinja iz ondašnjeg kulturnog života – međutim, ona izlazi iz okvira upravo u slikanju načina na koji rodne predrasude susreću Milicu Stojadinović Srpkinju. „Poetesa” je živopisan pshološki portret pesnikinje koja je bila ispred svog vremena, njena borba za to da bude cenjena zbog kvaliteta svoje poezije među dominantno muškom književnom scenom, a ne zbog simpatičnosti što „ljubičica” piše.
Epopeja Milice Stojadinović Srpkinje, koju igra mlada glumica Nataša Stanišić, na sceni traje nešto manje od tri časa (što, složićemo se, ume da bude naporno za publiku i izazovno za reditelja) međutim, prijatno iznenađenje jeste to što predstava gotovo sve to vreme drži pažnju. Ovo se može pripisati upravo veštoj dramaturgiji koja nas utempirano vodi kroz poetesin život i priljkučenija – od njenog stidljivog izlaganja svojih ranih pesama i neodobravanja porodice, života u Beču i upoznavanja kulturnih velikana svog doba, preko folklornih momenata u scenama rada na sakupljanju lirskih pesama Srema, pa sve do njenog konačnog pada. Kroz njenu istoriju prolaze brojni kulturni velikani svog doba - od Vuka Stefanovića i Mine Karadžić, koji su Milici davali vetar u leđa tokom ranih dana svoje pesničke „karijere” a i tokom njenog „početka kraja”, sve do njene „tihe patnje”, Ljubomira Nenadovića koji će ostati njena neprežaljena, gotovo mitska, neostvarena ljubav.
Pozorišnoj publici je Vida Ognjenović poznata po postavljanju komada u realističnoj režiji, iz koje „Poetesa” ne pravi značajan iskorak – ovo je predstava koja slika duh epohe, kako kroz dosledne scenografske i kostimografske aspekte, tako i kroz tekst – tako već u samom uvodu imamo podužu scenu u kojoj se kroz debate muških aktera predstave postavlja socijalno-političko-istorijski kontekst o odnosu Srba u Sremu i Austrougarske i ondašnjim vladajućim figurama. Ova scena može se okarakterisati kao nepotrebno duga – međutim, ona je na neki način jedan od lajtomotiva predstave, kada se Milici nalaže da bi žene trebalo da pišu ljubavne pesme, a ne o carevima. S druge strane, Milica se već u samom startu identifikuje sa austrougarskom caricom Marijom Terezijom, „ženom na muškom prestolu”, te iako predstava počinje sa gomilom muškaraca na sceni, kroz naredne scene mi pratimo Miličinu postepenu inflitraciju upravo među njih, sve dok ne ostane usamljena na sceni - na svom beogradskom, prosjačkom prestolu.
U vizuri Vide Ognjenović, Milica Stojadinović Srpkinja je i dalje žena - koja skriva svoja lirska osećanja, uprkos svojoj vatrenoj istrajnosti da sazna „da li su njene pesme stvarno dobre”. „Poetesa” nije puki pamflet feminizma smešten u kontektst epohe - feminističke teme prikazane su u svojim realnim okolnostima, upravo na primeru protagonistkinje koja je legitimno, u istoriji proživljavala te situacije. Realizam Vide Ognjenović zasnovan je na veštoj psihologizaciji lika Milice Stojadinović Srpkinje, dajući nam uvid u njen strah od same sebe i svog talenta, ali i u nepresušan entuzijazam kojim se borila za svoje mesto pod suncem – što je u njeno doba bilo, od strane patrijarhalnog društva, neoprostiv iskorak.
