Kad pomislimo na Japan i japansku kulturu, nepobitno je da nam prva asocijacija bude lepota trešnjnog drveta, Minka arhitektura tradicionalnih japanskih kuća i nekakva eteričnost tradicije koja se kroz japansku kulturu prožima vekovima, a i dalje se može osetiti čak i u soliterima urbanih metropola danas.
Japanski teatar i u svom današnjem obliku živi kroz viševekovnu tradiciju. On je u svojoj autentičnoj biti izrazito okrenut performansu kao amalgamu formi - muzike, maski, plesa i simbolizma, koji potiče iz tradicije zen-budizma. Osnovne forme japanskog tradicionalnog teatra jesu No (Noh)-drama, Kabuki i Bunraku.
No-drama možda je i najvrednija od dramsko-književnih formi koje je Japan stvorio između perioda Heian i Tokugava. Ovaj teatar potiče iz 14. veka, svedoči o ljubavi Japana prema tradiciji i rezultat je dugotrajnog procesa asimilacije, sinteze, japanizacije, pročišćavanja i oplemenjivanja čitavog niza oblika umetnosti Japana tokom istorije. Ovaj oblik teatra prevashodno je zasnovan na izvođenju, plesnom teatru pod drvenim maskama, sa temama i tekstovima iz japanske tradicije. U korenima ove forme mogu se pronaći razni oblici pučkih predstava, narodnih pesama i plesova. Dva autora koja su gotovo izgradila čitavu poznatu tradiciju No-drame jesu Kanami i njegov sin Seami, koji su bili ne samo pisci dramskih dela, već i njihovi izvodioci, glumci, reditelji, plesači i pevači. Seami je o No-drami napisao u delu Shikado-shoa: „U umetnosti Noa moramo razlikovati bit i izvođenje. Ako je bit cvet, izvođenje je njegov miris. Ili se mogu uporediti sa mesecom i svetlom koje on rasprostire. Kada je bit u potpunoti shvaćena, izvođenje se razvija samo od sebe”. U suštini ove forme teatra mogu se otkriti razni moderni elementi simbolizma i nadrealizma, koji se ogledaju ne samo u dramskim tekstovima, već i u kostimima, maskama i samom izvođenju. Drame Noa imaju petočinsku strukturu i pretežno su spiritualne drame, prikazuju alegorije iz tradicije zen-budizma i šintoizma, sa zapletima koji nose mitski značaj. Unutrašnje bogatstvo Noa toliko je da se ustailila tradicija po kojoj se između dva Noa prikazuje po jedan Kyogen, komična međuigra slična commedia del arte, sa svrhom relaksiranja od estetske i emotivne tenzije izgrađene Noom.
Kabuki nešto je modernija forma, koja je potekla u 17. veku iz tradicije No-drame i takođe je oblik plesnog teatra. Smatra se da reč Kabuki potiče od glagola kabuku što znači „biti izvan običnog, biti neobičan”. Kabuki je forma eksperimentalnog, avangardnog, bizarnog teatra. Kabuki je ekskluzivno izvođen samo od strane muškaraca koji igraju ženske uloge. Stariji Kabuki bio je ekskluzivno ženski sa eksplicitnim plesovima, koji su izazivali skandale zbog toga što su neretko biti reklama i poziv za usluge prostitucije. Kabuki je postao forma zabave u distriktima crvenih fenjera, gde je performans često bio prilika da se kroz kostime prezentuju trendovi u modi i stilu. U estetskom smislu, Kabuki koristi ekscentrične kostime i divlje koreografije, sa namerom da šokira gledaoca. Performansi su izuzetno dinamični i njihovi zapleti se baziraju na pričama iz istorije, ljubavnim i moralnim konfliktima, zaverama itd. Često je u formi celodnevnog performansa. Podvrsta Kabuki teatra je joruri, lutkarska drama koji ima znantno organizovanije zaplete i narative (sa romantično-ratničkom ili budističkom tematikom) i fokus je na naraciji, dok Kabuki ima umnogome lakše zaplete i fokus je na samom izvođenju i izvođačima. Među Kabukijem i Jorurijem postojao je međuuticaj po principu tehničkih uređenja scene, muzike pa i glume (lutaka). Na neki način, Kabuki je preteča modernog eksperimentalnog teatra iz XX veka.
Važan element Kabuki performansa je mie u kom glumac zadržava živopisnu pozu kako bi utvrdio karakter koji igra. Ključni autor Kabuki i Joruri drame je Chikamatsu Monzaemono.
Bunraku je forma lutkarskog teatra nastala u Osaki u 17. veku i danas se smatra jednom od visokoumetničkih formi pozorišta u Japanu. Ovu formu karakterišu izuzetno velike lutke (do 1.50m) koje su izuzetno kompleksno sačinjene, a kojima upravljaju obučeni specijalisti. Za ovu formu važna je uloga naratora, koji je jedan glumac, dok lutkom upravljaju tri glumca - jedan pokreće glavu i desnu ruku, koji je najvažniji i naziva se omozukai, dok dva glumca kontrolišu telo ii noge. Neke od lutaka imaju svojstvo da se transformišu pred očima publike iz čoveka u demona, budući da su za ovu formu karakteristične nadrealne i fantastične teme, koje često deli sa Kabuki pozorištem - npr. komad „47 ronina” podjednako je zastupljen i u Kabuki i u Bunraku teatru.
Moderni dramski autori u Japanu su u postratnom periodu XX veka odmakli od tradicije i preuzeli određene elemente i forme zapadnog teatra inkorporiravši ih u eksperimentalnu formu Shingeki koja je po formi bila najsličnija modernom realizmu i manifestovala se u naturalističkom izvođenju, savremenim temama i postavljanju na scenu antičkih drama i modernih klasika kao što su Ćehov, Ibzen, Molijer i Šekspir. Međutim, ova forma smatrana je za pokušaj modernizacije teatra, svojevrsnu reformu tradicije Kabuki teatra.
Za gledanje japanskih formi pozorišta preporučljivo je pročitati program predstave pre samog izvođenja, kako bi razumevanje onoga što se odvija na sceni bilo u potpunosti jasno gledaocu poteklom iz zapadne kulture, jer je sam kontekst izvođenja duboko ukorenjen u tradiciju Japana. Nasleđe japanskog pozorišta prisutno je i u savremenim formama i zapadnog teatra, muzikalno i poetično kao i sama kultura iz koje potiče.
