Pošto kao ljudi imamo potrebu da kutijamo sve stvari u određene fioke koje služe kao putokazi za naša očekivanja, kada otvorite taj ormarić, predstavu „Šest°” Flip Fabrique-a iz Kvebeka (gostovanje na Beogradskom festivalu igre) pronaći ćete u onoj fioci sa natpisom „cirkuska predstava”. Međutim, ona nadmašuje ovakvo određivanje, jer uspješno oscilira između svih umjetničkih kategorija, od muzike i plesa, preko pozorišta u konvencionalnom dramskom smislu tog pojma, do cirkusa u onom svedenijem i uprošćenom značenju zapanjujućih akrobatskih vještina, magije, trikova i nestvarne manipulacije predmeta. Oni rade u sadejstvu, međusobno se prožimaju i nadopunjavaju, te se tako čini da nijedan od ovih elemenata ne bi funkcionisao na ovakav način ukoliko bi se ma koji drugi otklonio. Utoliko je možda ovo upakivanje i jedino ispravno, jer cirkus upravo i jeste sve to: spoj svega, spona nespojivog, eksperimentisanje, igranje, istraživanje i sloboda izražavanja – otuda često i dalje upotrebljavan u pežorativnom smislu u kome označava nekakav haos, nered ili takozvani „džumbus”, iako odatle i proizlazi njegova specifičnost, ljepota i sloboda.
Prvo sa čim se publika susreće jeste scenografija, koja nalikuje više enterijeru klasične pozornice, nego li nečemu na čemu će se izvoditi forme savremenog cirkusa, akrobatike i plesa. U pitanju je jedna napuštena kućica u srcu šume, sa svega nekolicinom komada namještaja u njoj (naizgled beskorisnih, a ipak Čehovljevih pušaka). Ova prostorija oronulih zidova i prašnjavih predmeta služi našim protagonistima kao sklonište od oluje, koja ih zatiče u tajanstvenoj šumi. Svaki od pet aktera dobija misteriozni poziv sa žičanog telefona iz davnih 60-ih onda kada kroči na njeno tlo; ispočetka nejasan i enigmatičan, naposletku transformativan. Sama premisa koja glasi „Pet nepoznatih ljudi dobijaju misteriozni poziv koji ih jedne olujne noći vodi do stare, napuštene kuće u srcu šume, gde se svakodnevica pretvara u magiju.’’ neodoljivo podsjeća na roman„Zamak ukrštenih sudbina’’ Itala Kalvina, jer se na isto toliko bajkovit i mističan, pa neizostavno i humorističan način pletu i njihove životne priče. To i takvo ukrštanje podcrtava upravo i sam naziv predstave – Šest° – aluzija na šest stepeni razdvojenosti između svih ljudi na svijetu i ponovno podsjećanje na sveopštu povezanost. Međutim, na sceni je samo pet ljudi. Ko je šesti?
Upravo ti. To se naglašava tokom Arturove solo tačke u sobi, kada otkrije da može da kontroliše svjetla, muziku i vrijeme. I baš u momentu kada preuzme kontrolu nad tablom i pritisne prekidač za svjetlo, četvrti zid između publike i performera se briše, jer on upalivši svjetla zapravo osvjetljava prostor publike, a potom je ubrzo, nakon kratkotrajne komunikacije i prepoznavanja, ponovo kliknuvši taster, ostavlja u mraku.
Svaki lik ima sebi svojstvenu crtu, pa se tako i dinamika sobe mijenja u odnosu na to ko se u njoj tog trenutka nalazi. Čini se da se na taj način sa svakim performerom ponaosob predstava dotiče sveopštih ljudskih emocija: otuđenost, strah i samopronalaženje, ljubav, gubitak, egoizam. U skladu sa tim i muzika podliježe drastičnim promjenama – od pjesama za ispijanje koktela slamčicom iz kokosa na plažama Kariba, preko „Smooth Operator” koja usljed scene poprima komičan odjek do Koenovog oplakivanja i preispitivanja ljubavi u pjesmi„Happens to the Heart’’.
U kuću prvobitno ulazi nespretan i zbunjen klovn Robert, čiju smotanost uočavamo od samog početka pojavljivanja, oličenu u apsurdnim scenama pokušaja da zatvori vrata za sobom (i neuspijeha) i pokušaja da vrati prethodno otpali ram na zidnu sliku (i slučajnog uspijeha). Važno je, međutim, napomenuti da se njegova nepodobnost, kako predstava odmiče, polako otklanja postajući pritom dio njegovog šarma. Naš nepoznati narator iz off-a svakom liku nudi rečenice kao putokaze, koje možda na samom početku i nemaju naročitog smisla i više nalikuju izlizanim frazama, ali vremenom dobijaju na težini postajući univerzalne ljudske istine. Tako se u Robertovom slučaju izdvaja „Ponekada možemo znati šta smo, ali ne i šta sve možemo da budemo” naglašavajući bitnost pokušavanja, jer dovoljno puta doživljen neuspijeh vodi ka uspijehu; jer samo onda kada dozvolimo sebi da pogriješimo učimo, jer se autentičnost javlja onda kada se oslobodimo straha i pogleda drugog. Što, uostalom, savršeno sumira i glavnu nit savremenog cirkusa uopšteno.
Posebna pažnja stavlja se na tehniku klovna, otkrivajući usput da se klovn nalazi u svakom od nas, istovremeno rušeći stereotipe o klovnovanju kao pretjeranom i izvještačenom glumatanju. Naprotiv, biti klovn znači biti svoj. Upravo ovo mistični glas niotkuda nam i objelodanjuje rečenicom „Nekada sebe najbolje otkrivamo postajući neko drugi” aludirajući na Robertovu novootkrivenu vještinu žongliranja i manipulacije objektima onda kada je stavio periku na glavu – onako kako klovnovi stavljaju crveni nos.
Biti klovn znači biti. To je ono istinsko što se javi kada se sve ostalo skine; kada se otarasimo straha od osuđivanja drugih, kada se oslobodimo želje da se predstavimo u određenom svjetlu, kada dopustimo sebi greške i napustimo osjećaj nelagodnosti, kada ne radimo ništa, jer to ništa na kraju je uvijek nešto u odnosu na osobu koja ga izvodi. To ništa koje iz autentičnosti postane nešto – to je klovn.
Još jedna važna stavka na tom putu samootkrovenja jeste i element dosade, kao inicijalnog impulsa kreativnosti. Bez obzira u koliko oskudnom prostoru čovjek završi, on će uvijek pronaći put ka igri. Put u kome kružni ramovi za slike postaju obruči, a narandže u zdjeli na trpezarijskom stolu loptice za žongliranje. Put u kome se iz ambisa rađa inspiracija. Put u kome se iz dosade rađa kreativnost. Put u kome se iz pada rađa let. Put u kome se iz grešaka rađa uspijeh. Put u kome se iz beznađa rađa cirkus.
Foto: Beogradski festival igre/promo
