„Istorija nasilja“, u režiji Tomasa Ostermajera i produkciji Šaubine am Leniner Plac iz Berlina, odigrana je četvrte večeri 53. Bitefa. Ovaj komad adaptacija je istoimenog autobiografskog romana mladog francuskog autora Eduara Luija i bavi se jednom noći silovanja, iz koje proizilaze različiti tabui i savremena društvena zla.
Centralni deo narativa, silovanje, samo je povod za otvaranje niza socijalnih pitanja, ne samo francuskog lokalnog kolorita. Osnova zapleta je homoseksualni odnos mladog francuza Eduara i Alžirca Rede, koji se dešava usred noći, gde Eduar dovodi Redu kući. Ono što počinje kao erotsko-ljubavni zaplet prerasta u pljačku, agresiju i, naposletku, silovanje. Načini na koje se okolnosti pre i posle nesrećnog događaja pripovedaju od strane Eduara policiji otkrivaju veoma prisutnu ksenofobiju – Redu uporno oslovljavaju sa „Severnoafrikanac“ i „Arapin“, što sa sobom nosi nužno povezivanje sa kriminalnim aktivnostima (što se na kraju ispostavlja tačnim). Sloj narativa koji se bavi homoseksualnim odnosom Eduara i Rede otkriva, kroz Eduarov odnos sa sestrom, njegovo samoodbacivanje, a njeno prihvatanje, što se može protumačiti kao njegovo gađenje samog sebe nakon silovanja, ali i kao sramota i stid, uzevši u obzir da se pripovedanje odvija nakon čina. I Reda i Eduar su pripadnici manjinskih grupa, što se odražava kroz Redinu nacionalnost i Eduarovu klasnu pripadnost (kroz narativ o majci, koja je negovateljica, predstavlja se klasni status njihove porodice). Ipak, obojicu kao homoseksualce veže erotski naboj, koji, u kombinaciji sa stereotipno logičkim sledom okolnosti za Redin profil, eskalira u krađu smartfona i, na kraju, u nasilje. Svaki od pomenutih aspekata namera je autora da prikažu potisnuta društvena zla, ona koja se u savremenom socijalnom konstruktu propagiraju kao vrednosti ljudskih sloboda i jednakosti, a koja se i dalje guše pod pritiskom rastućih retrogradnih političkih struja.
Iako je priča u ovoj rediteljskoj adaptaciji strukturirana mozaički u hronološkom smislu (predstava počinje scenom neposredno nakon silovanja), ona u određenom smislu simulira prisećanja glavnog aktera Eduara, aludirajući time i na posttraumatski stresni poremećaj i na njegovo svedočenje policiji. Narator je u nekim trenucima nepouzdan: dok Eduar svedoči, u navratima se, donekle čak na komičan način, pojavljuje i njegova otuđena sestra, koja iznosi realne činjenice, kontradiktorne u odnosu na ono što on iznosi policiji. Kako pred kraj izvođenja navodi, sposobnost da maštom menja realne činjenice pomogla mu je da prevaziđe nanetu traumu, te publika ima osećaj da, u neku ruku, ponekad gleda ublaženu (ukoliko su posredi i latentna osećanja prema napadaču Redi) ili emocijama prenaglašenu verziju priče (koja se najviše ogleda u krupnim kadrovima video-radova koji prate priču).
Petog dana Festivala biće izvedene predstave „YUROPA“, Kompanije Q Lagos (Nigerija), u 19 časova u Narodnom pozorištu na sceni „Raša Plaović“, dok će u 21 čas na Velikoj sceni biti izveden „Tartif“, u režiji Igora Vuka Torbice i koprodukciji Narodnog pozorišta Sombor i Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu.
Foto: Arno Declair
